August 29, 2021, Sun, 39:08:52
By लालप्रसाद सापकोटा, (SND)
स्मृतिमा पं. श्री हिमकर शास्त्री
स्मृतिमा पं. श्री हिमकर शास्त्री
Share on email
Share on print
Share on telegram
Share on pinterest
Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
स्मृतिमा पं. श्री हिमकर शास्त्री
स्मृतिमा पं. श्री हिमकर शास्त्री
By लालप्रसाद सापकोटा, (SND)
2021-08-28
स्मृतिमा पं. श्री हिमकर शास्त्री

Shree Navatan Dham (SND)

श्री हिमकरजी माता कौशिला र पिता चन्द्रलाल सापकोयको कान्छो सन्तानको रूपमा वि.सं. १९०१ वैशाख १ मा ठेकाबुङ्ग सिक्किममा जन्मिनु भयो । उहाँको जन्म हुँदा तीनजना दिदीहरू ५|६ वर्ष अगावै विवाह भइ गइसक्नु भएको र दुई दाजुहरू पनि छुट्टिएर गइसक्नु भएको थियो । तसर्थ उहाँको लालनपालन आमा बुवाबाट मात्र हुँदै आएको थियो । विधिको विधानले ८ वर्षको उमेरमा उहाँले मात्रृ वियोग खप्नु पन्यो। बुबा अन्य व्यवहारिक कार्यमा व्यस्त रहनु पर्ने बाध्यता भएकाले घरमा उहाँको उचित रेखदेख हुन सकेन । बुबाले सामान्य अक्षरारम्भ घरमै गराउनु भएको थियो । अन्ततः बुबाले उहाँको संरक्षण र शिक्षाको जिम्मा ११ वर्षको उमेरदेखि आफ्नो पुख्यौंली थलो इलाम जिल्लाको हुतुलुङ (हाल सुलुवुङ्ग गा.वि.स.)का उहाँका मामा टीकाराम पौडेललाई सुम्पिनु भयो । शिक्षा आर्जन गर्ने उमेरमा त्यस ठाउँको चलन अनुसार गोरुवाला भञ्ज्याङ्ग भन्ने ठाउँमा मामाको छोरा घनश्याम पौडेलको साथमा गोठमा बस्न बाध्य हुनुभयो ।

गाई भैंसीको गोठालो भइरहँदा पनि उहाँको पढ्ने इच्छा मरेको थिएन । बुबा कर्मकाण्डका ज्ञाता भएका कारण साधारण लेखपढ गर्न घरमै सिकाउनु भएको थियो । छोराको पढ्ने अभिलाषा पूरा गर्नका लागि केही खर्च जुटाएर बुबा भेट्न आउनुभयो र इलाम बजार नजिकैको श्री चन्द्रधर काफ्ले शास्त्री (काफ्ले गुरु)सँग संस्कृत भाषाको अध्ययन गर्न सुरु गराउनुभयो । हिमकरले गुरुलाई प्रसन्न पार्न सफल हुनुभयो र त्यहाँ हुने पढाइ पूरा गर्नुभयो । त्यसपछि गुरुकै सल्लाह र सु’फाव अनुसार धनकुय विद्यालयमा केही समय अध्ययन गरेपछि दिङ्ला पाठशालामा अध्ययन गर्न सुरु गर्नुभयो । त्यस बेलासम्ममा गाउँ घरबाट दान दातब्य स्वरूप केही रकम आर्जन गर्नुभयो । साथै बुबाले पनि केही रकम, लुगाफाटा र किताबको व्यवस्था मिलाइ दिएपछि उहाँ बनारस तर्फ लाग्नुभयो । बनारसमा उहाँले भागवत र व्याकरणको राम्रो अध्ययन गर्नुभयो । त्यस बेला गुरुजीलाई बाँकुडा जानु परेको हुँदा उहाँ पनि गुरुसँगै बाँकुडा गइ आफ्नो अध्ययन पूरा गर्नुभयो र बुबालाई भेट्न घर फर्कनुभयो । घर त आउनुभयो तर बुबा घरमा हुनुहुन्नथ्यो । त्यसपछि उहाँ बुबाको खोजीमा लाग्नुभयो । खोजीकै शिलशिलामा उहाँका बुबा कालेबुङ्गका एकजनासन्तको सानिध्यमा रही कण्ठी धारण गरिबस्नुभएको खबर प्राप्त भयो । त्यो खबर सुनेर उहाँ तत्कालै कालेबुङ्ग तर्फ लाग्नुभयो । मन्दिर पुग्दा गुरुजी र पिताजी कुरा गरी राख्नुभएको ठाउँमा गएर केही नबोली पिताजीको तिलक पुछ्न जानुभयो । त्यसबेला गुरुजीले हस्तक्षेप गर्नुभएछ र सम्झाइबुझाइ “ब्रह्म विज्ञान भाष्कर”नामको पुस्तक दिइ सो पुस्तक पढेपछि मात्र तिलक र कण्ठीको विषयमा आफ्नो धारणा प्रस्तुत गर्नू भन्नु भएछ । त्यस पुस्तकको अध्ययन र बुबाको सल्लाह अनुसार गुरुजीसँग गइ दीक्षा लिने निर्णय लिनुभएछ । गुरुजीले पनि पढे लेखेको युवक देखेर तारतम मन्त्र दिइ श्रीकृष्ण प्रणामी धर्मका आधारभूत नियम, महाप्रसादको बट्टा सहित त्यसको महिमा र अन्य केही पुस्तक समेत अध्ययनका लागि दिएर विदा गर्नुभएछ ।

छोराले आध्यात्मिक बाटो लिईसकेपछि छोराकै स्वीकृती अनुसार पिताजीले पश्चिम सिविकमको टिम्बुरबुङ्ग बस्तीका भानुमाया र पद्यलाल चालिसेको साहिँली सुपुत्री जतनकुमारीसँग वि.सं. १९९९ फाल्गुन ७ गतेका दिन वैदिक विधि पूर्वक विवाह सम्पन्न गरिदिनुभयो ।

उपरोक्त कार्य सम्पन्न गरि पुनः गुरुवर श्री मंगलदासजीसँग भेट गर्न कालिम्पोङ्ग जानुभयो । भेटघाटका क्रममा गुरुजीसँग धर्मको महत्वबारे उपदेश लिइ घर फर्किनुभयो । घर फर्कने क्रममा बाटोमा उहाँलाई अचानक पेटमा दर्द उत्पन्न भयो । उहाँ लगभग अचेत जस्तो भएका बखत महाप्रसादले आपत्‌बाट रक्षा गर्छ भन्ने गुरुजीको भनाइको स्मरण भयो र गोजीबाट महाप्रसादको बट्टा झिको लगभग आधा मात्र मुखमा हाली घस्रिदै छेवैको खोल्साबाट पानी पिउनु भइ एकछिन सुस्ताउँदा पीडा हराएर गयो । त्यसै बेलादेखि हिमकरलाई धर्म र गुरूप्रति विश्वास बढेर गयो । गुरुजीले पनि वि.सं. २००९ देखि उहाँलाई जागनी गर्ने गुरुझोली प्रदान गर्नुभयो । त्यस बेलासम्ममा उहाँका दुई सन्तानको जन्म भइसकेको थियो ।

हिमकरजी सन्‌ १९५० देखि तत्कालीन सिविकमको राजनीतिमा संलग्न भइ एल.डी काजीसँग रही सिक्किमको स्वतन्त्रताको लागि जनआन्दोलनमा सक्रीय सहभागी हुनुभयो । त्यही समयमा उहाँ सिक्किम स्टेट काँग्रेसका प्रमुख सदस्य पनि हुनुभयो ।

वैवाहिक जीवनमा रहेता पनि उहाँलाई अध्ययनको लागि कुनै अवरोध भएन र वाणीको तालिम श्रीकृष्ण प्रणामी धर्मको आद्यपीठ श्री ५ नवतनपुरी धाममा धमाचार्य महाराज श्री १०८५ धनीदासजीकै पालादेखि सुरु गर्नुभयो । धमाचार्य महाराज श्री १०८ धर्मदासजीसँग पनि पटक-पटक वाणीको तालिम लिँदै आफ्नो क्षेत्रमा आएर धर्म अभिवृद्धिका लागि निरन्तर प्रचार गर्नु भयो । पछि पद्मावतीपुरीमा पनि केही समय बसेर अध्ययन गर्नु भयो । गुरुजी मंगलदासजीबाट निरन्तर शिक्षा आर्जन गरि नै रहनुभयो । भ्रमणको क्रममा उत्तर भारतका सबैजसो प्रान्त लगायत नेपालका विभिन्न भागको भ्रमण गर्नुभयो । उहाँ “मंगल सम्मान एवं शास्त्रार्थ महारथी पदबाट सम्मानित हुनुभयो ।

श्रीकृष्ण प्रणामी धर्म प्रचारका लागि दीक्षित भएपछि उहाँले सिक्किमबाट आफ्नो अभियान सञ्चालन गर्नुभएको थियो । गुरुझोली प्राप्त गरेपछि उहाँले एकै पटक अनेकौं व्यक्तिलाई तारतम मन्त्र प्रदान गर्नुभएको थियो । धर्म प्रचारलाई नै आफ्नो मूल कर्तव्यका रूपमा लिएर गाउँ-गाउँ जागनी गर्दै हिँड्नु र दीक्षित भएका सुन्दरसाथमा धर्मको तात्पर्य बोध गराउनु नै उहाँको प्रमुख कार्य बनेको थियो । उहाँको कार्य क्षेत्रमा चलिआएका पुरातनवादीसँग परेका तर्क वितर्कको टुङ्गो लगाइ भ्रम निराकरण गर्नआयोजित सभाहरूमा शास्त्रार्थ गरि विपक्षीहरूलाई पराजित गर्नुभएका कुरा प्रणामी जगतमा अध्यावधिजीवन्त छन्‌ । कुनै पनि ठाउँमा श्रीकृष्ण प्रणामी धर्मप्रति अन्य धर्मावलम्बीको शंका समाधान गर्न प्रणामीसमाजले उहाँकै अग्रता चाहिने गरेको अनेकौँ उदाहरण यस समाजमा विद्यमान छन्‌ । आसाम बेराजन,मणिपुर र नेपालको धरानमा भएका शास्त्रार्थ यस कुराका उदाहरण हुन्‌ ।

वि.सं. २००९ सालदेखि औपचारिक रूपमा जागनी अभियान चलाउनु भएका उहाँका हजारैंकासंख्यामा शिष्य शिष्या हुनुहुन्छ । प्रवचन दिएर, सम्झाएर अनेकौं धार्मिक समस्या समाधान गर्ने कामको अलावा लिखित रूपमा उहाँले केही भजन र “एकता विज्ञान वाटिका” नामक पुस्तकको प्रकाशन गराउनु भएको पाइन्छ। झापामा रहेका बाहुनडाँगी, मेचोडाँगी, बैगुन्धुरा र सिक्किमका ठेकाबुङ, बरमेक येकल आदि स्थानमा रहेका मन्दिरको निर्माणमा उहाँले प्रमुख भूमिका खेल्नुभयो ।

आफ्नो जीवनकालमा अनेकौँ मन्दिरको निर्माणमा सघाउ पुन्याउँदै पश्चिम सिविकमको थर्पमा श्रीकृष्ण प्रणामी मन्दिरको स्थापना र नेपालको इन्द्रपुर, मोरङ्गमा श्रीकृष्ण प्रणामी मन्दिर तथा अनाथ ं बालबालिकाका लागि आश्रमको स्थापना वि.सं. २०२५ सालमा गर्नुभयो । धर्मप्रचारमा संलग्न रहेकै अवस्थामा मोरङ्गको अनाथ बालबालिका आश्रममा वि.सं. २०५९ साल फाल्गुन १ गते उहाँ परमधाम तर्फ प्रस्थान गर्नुभयो । उहाँको यथार्थ परिचय पाउन हरेक सुन्दरसाथको हृदयलाई निहार्नु पर्न हुन्छ। सांसारिक सम्बन्धले छोरो भएता पनि म उहाँसँग अत्यन्तै कम दर्शन-भेट पाएको मानिस हुँ किनकि उहाँको भेघाट कार्यक्रम वर्षको ३६५ दिनमा ३५० दिन सुन्दरसाथका घरमा र १५ दिन घरमा हुन्थ्यो ।
धर्म

Shree Navatan Dham (SND)

वसन्त प्रशा

Shree Navatan Dham (SND)

सन्त कृष्णदास भट्टराईसँगको छोटो मिलन

लालदास श्रेष्ठ जन्म बनेपामा भएको थियो ।

Enable Notifications    Subscribe No thanks