August 6, 2021, Fri, 29:08:04
By पं. हेमप्रसाद दाहाल, काठमाडौं, (SND)
रतनदास महाराज
रतनदास महाराज
Share on email
Share on print
Share on telegram
Share on pinterest
Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
रतनदास महाराज
रतनदास महाराज
By पं. हेमप्रसाद दाहाल, काठमाडौं, (SND)
2021-08-06
रतनदास महाराज

Shree Navatan Dham (SND)

प्रणामी समाजमा रतनदास महाराजको नाम श्रद्धापूर्वक लिइन्छ । रतनदास महाराज, परमहंस दयालदास महाराजका पनि गुरु हुनुहुन्थ्यो । सायद दयालदास महाराजले कृष्ण प्रणामी धर्म सम्बन्धी विभिन्न ग्रन्थ जस्तो कि तारतम सागर, बीतक, विराट, चर्चनी आदिको शिक्षा रतनदास महाराजबाट पाउनुभएको थियो । रतनदास महाराज धामचलेपछि दयालदास महाराजले विरह व्यक्त गर्दै लेख्नुभएको भजनबाट यस कुराको पुष्टि हुन्छ । साथै दयालदास महाराजको अन्तिम इच्छानुसार उहाँको पार्थिव शरीरलाई श्री ५ पद्यावतीपुरी धाममा आफ्ना गुरु रतनदास महाराजको समाधी नजिकै समाधिस्थ गराएको | कुरा महात्मा युगलदासजीको जीवनीबाट थाहा पाइएको छ।

प्रणामी धर्मका प्रखर विद्वान्‌ पूर्ण ब्रह्यशास्त्रीका अनुसार रतनदास महाराज एक कुशल लेखक, संशोधक र प्रचारक हुनुहुन्थ्यो । उहाँमा हिन्दी, उर्दू, फारसी, संस्कृत, आदि विभिन्न भाषाको ज्ञान थियो| उहाँको समयमा प्रणामी धर्मका कुनै पनि ग्रन्थ प्रेसमा छापिएका थिएनन्‌ । सबै ग्रन्थ हस्तलिखित नै थिए। रतनदास महाराजले आपनो जीवनकालमा ५६ (छपन्न) वय स्वरूप सागर, २० (बीस)वय बीतक, १५ (पन्ध्र)वय सेवा पूजा, विराट वर्णन र रेहेनी (आचार संहिता) लेख्नु भएको बुझिन्छ । एउट मात्र स्वरूप साहेबका अठार हजार चौपाई लेख्न करीब छः महिनाको समय लाग्दथ्यो भने उपरोक्त संख्याका ग्रन्थ लेख्न कति समय लाग्यो होला त्यसको अनुमान सजिलै गर्न सकिन्छ । यसरी रतनदास महाराजले जीवनभर धर्म ग्रन्थहरू लेख्न, प्रशिक्षण दिन र धर्म प्रचार गर्न आफ्नो समय लगाउनु भएको देखिन्छ । उहाँले लेख्नुभएको स्वरूप साहेबको हस्त लिखित ग्रन्थ दुवाकोट, भक्तपुरका सुन्दरसाथ कहाँ अझै सुरक्षित अवस्थामा रहेको छ।

प्रणामी समाजमा रतनदास महाराजद्वारा लिखित तारतम सागरलाई शुद्धाशुद्धीको हिसाबले प्रामाणिक ग्रन्थ मानिन्छ । हुन त राम्रो तालिम लिएका व्यक्तिले मात्र उहाँको लेखाइ बुभन सक्छन्‌ । वि.सं. १९३१ तिर लेखिएको रतनदास महाराजको लेखाइमा शब्दहरू अहिलेको छापामा जस्तो छुट्टिएका म छैनन्‌ । तैपनि उहाँको स्वरूप साहेबलाई अन्य हिसाबले शुद्ध मानिन्छ। महामति प्राणनाथ प्रणीत कुलजम स्वरूपको नेपाली भाषामा शब्दानुवाद र भावानुवाद गर्दा परमहंस रतनदास महाराजद्वारा लिखित ग्रन्थलाई आधार मानेर मूल चौपाई तदनुसार गर्ने प्रयतल गरिएको थियो ।
Enable Notifications    Subscribe No thanks